Năm hạn giữ vững tài chính: quỹ khẩn cấp, bảo hiểm và tấm đệm cho những chuyện bất ngờ
Trả lời ngắn: Tấm đệm tài chính thực tế nhất cho năm hạn gồm ba lớp: một quỹ khẩn cấp đủ chi tiêu thiết yếu vài tháng, bảo hiểm y tế còn hạn cho cả nhà cùng các bảo hiểm cần thiết khác, và số nợ lãi cao được giảm xuống. Có ba lớp này, một trận ốm hay một lần mất việc không biến thành khủng hoảng, dù năm đó gặp sao gì.
Lời dặn hao tài nên hiểu thế nào
Thái Bạch, Thiên Tinh, Toán Tận và nhiều sao hạn khác đi kèm lời dặn hao tài, mất của. Người lo lắng thường phản ứng bằng cách cúng giải hoặc mua vật phẩm. Cách phản ứng thực tế hơn là hỏi: nếu năm nay nhà mình gặp chuyện tốn tiền bất ngờ, mình có chịu được không?
Câu trả lời nằm ở tấm đệm tài chính. Gia đình có tấm đệm thì chuyện bất ngờ chỉ là chuyện khó; gia đình không có tấm đệm thì chuyện bất ngờ dễ thành nợ nần, vay lãi cao, kéo dài nhiều năm.
Quỹ khẩn cấp là gì
Quỹ khẩn cấp là khoản tiền để riêng, chỉ dùng cho chuyện bất ngờ thật sự: ốm đau nằm viện, mất việc, xe hỏng nặng, nhà dột phải sửa gấp. Nó không dùng để đi du lịch, mua điện thoại mới hay góp vốn làm ăn.
Nhiều người khuyên quỹ khẩn cấp nên đủ chi tiêu thiết yếu trong vài tháng, gồm tiền ăn, tiền nhà, điện nước, học phí, thuốc men. Con số cụ thể tùy thu nhập ổn định đến đâu: người làm tự do, thu nhập thất thường nên để nhiều hơn người làm công ăn lương ổn định.
Bắt đầu quỹ khẩn cấp từ con số nhỏ
Nếu chưa có đồng nào để riêng, đừng nản vì con số lớn. Bắt đầu với mục tiêu nhỏ, ví dụ đủ chi tiêu một tháng, rồi tăng dần. Mỗi khi nhận lương, chuyển ngay một phần cố định vào tài khoản riêng trước khi tiêu.
Khoản thưởng Tết, tiền lì xì của người lớn, tiền bán đồ cũ cũng có thể bỏ vào quỹ. Năm hạn là lý do tốt để bắt đầu thói quen này, và thói quen sẽ ở lại những năm sau.
Để quỹ khẩn cấp ở đâu
Quỹ khẩn cấp cần an toàn và rút được nhanh. Tài khoản tiết kiệm có thể rút linh hoạt ở ngân hàng uy tín là lựa chọn phổ biến. Không để quỹ khẩn cấp trong những kênh dao động mạnh hay khó rút ngay, vì khi cần tiền gấp lại đúng lúc giá xuống.
Tránh để quỹ khẩn cấp ở những nơi hứa lãi cao bất thường, góp họ, cho vay nặng lãi. Lãi cao luôn đi cùng rủi ro cao, mà quỹ khẩn cấp là khoản không được phép mất.
Bảo hiểm y tế cho cả nhà
Bảo hiểm y tế là lớp bảo vệ cơ bản nhất khi ốm đau. Kiểm tra xem từng người trong nhà đã có thẻ còn hạn chưa, đăng ký nơi khám ban đầu phù hợp chưa. Người làm tự do, người già, trẻ em cần được để ý gia hạn đúng hẹn.
Quyền lợi, mức hưởng, thủ tục chuyển tuyến có thể thay đổi theo quy định từng thời kỳ; hỏi cơ quan bảo hiểm xã hội hoặc nơi khám ban đầu để nắm rõ.
Các loại bảo hiểm khác nên cân nhắc
Tùy hoàn cảnh, có thể cân nhắc thêm bảo hiểm sức khỏe bổ sung, bảo hiểm tai nạn, bảo hiểm nhân thọ cho người là trụ cột thu nhập, bảo hiểm nhà cửa với người sở hữu nhà có giá trị lớn. Mục đích chính của bảo hiểm là bảo vệ khi có rủi ro lớn, không phải để đầu tư sinh lời.
Trước khi mua, đọc kỹ điều khoản loại trừ, thời gian chờ, cách bồi thường; hỏi rõ những chỗ chưa hiểu. Không mua chỉ vì người quen giới thiệu hay vì sợ năm hạn.
Đừng mua bảo hiểm vì nỗi sợ
Có người tư vấn bảo hiểm khai thác chuyện năm hạn để chốt hợp đồng: "năm nay anh gặp La Hầu, phải mua ngay". Bảo hiểm là quyết định tài chính nhiều năm, nên quyết dựa trên nhu cầu thật và khả năng đóng phí lâu dài, không dựa trên nỗi lo một năm.
Hợp đồng đóng phí quá sức, vài năm sau không đóng nổi phải hủy, có thể mất phần lớn số tiền đã đóng. Đó mới là cái "hao tài" thật.
Giảm nợ lãi cao
Nợ thẻ tín dụng quá hạn, vay tiêu dùng lãi cao, vay qua ứng dụng không rõ ràng là những khoản ăn mòn thu nhập nhanh nhất. Năm hạn là dịp lập danh sách tất cả các khoản nợ, lãi suất, ngày đến hạn, rồi ưu tiên trả dứt khoản lãi cao nhất trước.
Tránh vay mới để trả nợ cũ với lãi cao hơn. Tuyệt đối tránh vay tín dụng đen, vay qua ứng dụng lạ đòi quyền truy cập danh bạ; những khoản này có thể kéo theo đe dọa, quấy rối cả người thân.
Những khoản không nên cam kết khi chưa có tấm đệm
Khi chưa có quỹ khẩn cấp, nên cân nhắc kỹ trước các cam kết lớn: vay mua xe đắt tiền, góp vốn làm ăn với người chưa hiểu rõ, đứng ra bảo lãnh khoản vay cho người khác, đầu tư vào kênh hứa lãi cao.
Không phải năm hạn nào cũng cấm những việc này, nhưng làm khi chưa có tấm đệm thì một biến cố nhỏ cũng có thể khiến cả nhà lao đao.
Ghi chép chi tiêu đơn giản
Không cần phần mềm phức tạp. Một cuốn sổ hoặc ứng dụng ghi chép đơn giản, mỗi tối ghi vài dòng chi tiêu trong ngày, cuối tháng cộng lại theo nhóm: ăn uống, nhà cửa, đi lại, học hành, hiếu hỷ, mua sắm. Chỉ cần làm vài tháng, mình sẽ thấy tiền đi đâu.
Từ đó, cắt bớt những khoản không cần như mua sắm theo cảm hứng, phí dịch vụ không dùng tới, để dồn vào quỹ khẩn cấp.
Chi tiêu hiếu hỷ, lễ lạt trong năm
Năm hạn nhiều người chi mạnh cho lễ cúng, đi chùa, mua vật phẩm, cộng thêm hiếu hỷ quanh năm, có khi vượt sức. Nên đặt một hạn mức cho khoản này ngay từ đầu năm, chi trong hạn mức thì yên tâm, không để lo hạn mà thành hao tài thật.
Lễ cúng gọn, chay, đủ ý là được; công đức tự nguyện trong khả năng. Đó là tinh thần đúng của các nghi lễ.
Chuẩn bị khi mất việc
Cập nhật hồ sơ xin việc, giữ quan hệ với đồng nghiệp cũ, học thêm một kỹ năng là cách chuẩn bị cho rủi ro mất việc. Tìm hiểu quyền lợi bảo hiểm thất nghiệp nếu đang đóng bảo hiểm xã hội, để khi cần biết thủ tục.
Gia đình có hai nguồn thu nhập thì cố gắng không để cả hai cùng phụ thuộc một nơi làm việc hay một ngành dễ biến động cùng lúc.
Bàn chuyện tiền với cả nhà
Tài chính gia đình không nên chỉ một người nắm. Vợ chồng nên cùng biết quỹ khẩn cấp ở đâu, các khoản nợ, hợp đồng bảo hiểm, mật khẩu cần thiết được cất ở chỗ an toàn. Khi một người ốm hay đi xa, người kia vẫn xoay xở được.
Con lớn cũng nên được biết ở mức phù hợp, để hiểu vì sao gia đình tiết kiệm, và học cách quản lý tiền từ sớm.
Một vật nhắc giữ tiền cho quầy, cho bàn
Người buôn bán hay đặt thiềm thừ ở quầy thu ngân như lời nhắc giữ tiền, chi tiêu cẩn thận. Nếu muốn có một vật như vậy cho cửa hàng hay bàn làm việc, có thể xem các mẫu thiềm thừ tại Thế Giới Phong Thủy, chọn cỡ vừa mặt quầy và nhớ rằng thói quen ghi chép, để dành mới là thứ giữ tiền thật.