Năm hạn giữ sức khỏe tinh thần: khi nỗi lo về sao xấu làm mất ngủ và cách tìm lại bình tĩnh
Trả lời ngắn: Nỗi lo về năm hạn dễ phình to vì nó mơ hồ: không biết chuyện gì sẽ đến, khi nào, nên lúc nào cũng thấy bất an. Cách đưa nó về đúng chỗ là biến nỗi lo thành những việc cụ thể làm được, giữ nếp ngủ và vận động, bớt đọc tin phán vận hạn, chia sẻ với người thân. Lo âu kéo dài, mất ngủ nhiều tuần, buồn chán không muốn làm gì thì nên gặp bác sĩ hoặc chuyên gia tâm lý.
Khi lời phán vận hạn ở lại trong đầu
Đầu năm, nhiều người đọc bảng sao hạn, nghe thầy xem nói năm nay gặp La Hầu, Kế Đô, Thái Bạch, rồi câu nói ấy cứ lởn vởn trong đầu cả năm. Mỗi lần có chuyện không may nhỏ, lại nghĩ "đúng là năm hạn". Mỗi lần người nhà đi xa, lại thấp thỏm.
Nỗi lo như vậy không làm năm đó an toàn hơn, chỉ làm mình mệt hơn. Nhận ra điều đó là bước đầu để gỡ.
Vì sao nỗi lo năm hạn dễ phình to
Lời phán vận hạn thường mơ hồ: "hao tài", "kỵ đi xa", "đề phòng tai nạn". Bộ não con người khó chịu với sự mơ hồ, nên tự lấp chỗ trống bằng những hình dung xấu nhất. Thêm nữa, khi đã tin mình gặp hạn, ta dễ để ý những chuyện xấu và bỏ qua chuyện tốt, khiến cảm giác "năm nay xui" ngày càng chắc.
Hiểu cơ chế này giúp mình đứng ngoài nỗi lo một chút, thấy nó là một suy nghĩ chứ không phải sự thật chắc chắn.
Biến nỗi lo thành việc cụ thể
Thay vì lo "năm nay sức khỏe kém", hãy đặt lịch khám tổng quát. Thay vì lo "đi lại có nạn", hãy kiểm xe, đội mũ bảo hiểm đúng, không uống rượu khi lái. Thay vì lo "hao tài", hãy lập quỹ khẩn cấp, ghi chép chi tiêu.
Mỗi nỗi lo mơ hồ đổi thành một việc làm được sẽ nhẹ đi rất nhiều. Các bài khác trong chuyên mục này là danh sách việc cụ thể cho từng mảng.
Giới hạn thời gian dành cho nỗi lo
Một cách nhiều chuyên gia tâm lý hay gợi ý là dành một khoảng ngắn cố định trong ngày để nghĩ về những điều lo lắng, ghi ra giấy, rồi gấp lại. Ngoài khoảng đó, khi nỗi lo trỗi dậy, tự nhủ sẽ nghĩ tiếp vào giờ đã hẹn.
Cách này giúp nỗi lo không chiếm trọn cả ngày, và khi viết ra, nhiều điều lo hóa ra không lớn như mình tưởng.
Bớt đọc tin phán vận hạn
Mạng xã hội đầu năm đầy bài phán vận hạn từng con giáp, từng ngày, có khi mâu thuẫn nhau. Đọc càng nhiều càng rối, càng lo. Nên chọn một nguồn tra cứu mình tin, đọc một lần cho biết, rồi thôi.
Tắt thông báo từ những trang chuyên đăng tin hù dọa vận hạn. Giữ đầu óc cho những việc có ích hơn.
Giữ nếp ngủ
Lo âu và mất ngủ hay đi cùng nhau, cái này làm cái kia nặng thêm. Giữ giờ đi ngủ và thức dậy đều đặn, kể cả cuối tuần. Tránh cà phê, trà đặc vào buổi chiều tối; hạn chế rượu vì rượu làm giấc ngủ chập chờn.
Tắt màn hình điện thoại một khoảng trước khi ngủ, để phòng ngủ tối, mát, yên tĩnh. Nằm mãi không ngủ được thì dậy làm việc nhẹ nhàng dưới ánh đèn dịu rồi quay lại giường khi buồn ngủ.
Vận động và ra ngoài trời
Đi bộ, đạp xe, tập thể dục nhẹ, làm vườn đều giúp giảm căng thẳng rõ rệt. Ánh nắng buổi sáng giúp đồng hồ sinh học ổn định, ngủ ngon hơn vào buổi tối.
Không cần tập nặng. Đi bộ đều đặn ngoài trời mỗi ngày đã là một liều thuốc tốt cho tinh thần.
Thở chậm khi thấy bồn chồn
Khi tim đập nhanh, bồn chồn vì một ý nghĩ lo lắng, thử thở chậm: hít vào bằng mũi đếm chậm vài nhịp, giữ một chút, thở ra từ từ bằng miệng dài hơn lúc hít vào. Lặp lại vài phút.
Người theo đạo Phật có thể dùng thời gian tụng kinh, ngồi thiền ngắn như một cách đưa tâm về hiện tại. Mục đích không phải xua hạn, mà là giúp tâm lắng xuống.
Chia sẻ với người thân
Giữ nỗi lo một mình làm nó nặng hơn. Kể với vợ chồng, bạn thân, anh chị em; nhiều khi chỉ cần nói ra đã nhẹ lòng. Người thân cũng có thể giúp nhìn sự việc tỉnh táo hơn.
Ngược lại, nếu thấy người thân lo âu vì năm hạn, đừng gạt đi bằng câu "mê tín", cũng đừng hùa theo dọa thêm. Lắng nghe, rồi cùng nhau làm những việc cụ thể.
Giữ nếp lễ mà không bị lễ dẫn dắt
Nếu đi lễ dâng sao giúp mình yên lòng thì cứ giữ, làm gọn, đúng mực. Nhưng nếu thấy mình cúng xong vẫn lo, lại tìm thêm thầy khác, lễ khác, mua thêm vật phẩm, thì đó là dấu hiệu nỗi lo đang dẫn dắt mình.
Lúc đó nên dừng lại, tự hỏi: mình thật sự đang lo điều gì, và việc cụ thể nào giúp được điều đó.
Dấu hiệu cần gặp chuyên gia
Mất ngủ nhiều tuần liền, lo lắng gần như cả ngày, buồn chán không muốn làm gì, mất hứng thú với những điều trước đây yêu thích, ăn uống thay đổi nhiều, có lúc nghĩ tới việc làm hại bản thân. Đây là những dấu hiệu cần gặp bác sĩ hoặc chuyên gia tâm lý.
Nếu có ý nghĩ tự hại, hãy liên hệ ngay người thân, cơ sở y tế gần nhất hoặc các đường dây hỗ trợ khẩn cấp. Đi khám tâm lý không có gì xấu hổ, cũng như đi khám khi đau dạ dày.
Người già và trẻ em cũng có thể lo
Người già nghe nói tới năm hạn, nhất là những hạn mang tên đáng sợ như Huỳnh Tuyền, Diêm Vương, có thể lo âu nhiều mà không nói ra. Hãy để ý cha mẹ có ngủ kém, ăn kém, hay nói chuyện bi quan không.
Trẻ em nghe người lớn bàn chuyện sao hạn cũng có thể sợ. Tránh dọa trẻ bằng chuyện năm xui; giải thích nhẹ nhàng và dạy con những kỹ năng an toàn cụ thể.
Nhìn lại cuối năm
Cuối năm, ngồi xuống viết ra những chuyện đã xảy ra: chuyện tốt, chuyện khó, mình đã vượt qua thế nào. Nhiều người nhận ra năm hạn không đáng sợ như dự đoán, và những chuyện khó cũng là những chuyện năm nào cũng có thể gặp.
Cách nhìn lại này giúp năm sau bớt bị lời phán vận hạn chi phối hơn.
Sống cho hôm nay
Lo cho cả năm phía trước là gánh nặng quá lớn. Chỉ cần sống tốt từng ngày: ngủ đủ, làm việc chăm, đối xử tử tế với người xung quanh, cẩn thận trên đường. Một năm được ghép từ những ngày như vậy thường là một năm ổn.
Người xưa nói "lo xa" là tốt, nhưng lo xa là chuẩn bị, không phải sống trong sợ hãi.
Viết ra những điều biết ơn
Mỗi tối trước khi ngủ, ghi ba điều nhỏ đã làm mình vui hay biết ơn trong ngày: một bữa cơm ngon, một lời hỏi thăm, một việc làm xong. Thói quen này giúp tâm trí bớt chú ý vào những gì đáng sợ và nhận ra những điều tốt vẫn đang diễn ra.
Sau vài tuần, nhiều người thấy giấc ngủ dễ hơn và tâm trạng nhẹ hơn. Cuốn sổ ấy cuối năm cũng là bằng chứng rằng năm hạn có rất nhiều ngày bình yên.
Một khối đá cho góc ngủ yên tĩnh
Nhiều người thích đặt một khối thạch anh tím nhỏ ở đầu giường hay góc đọc sách, vì màu tím dịu giúp góc phòng trông yên tĩnh hơn. Nếu muốn chọn một món như vậy, có thể xem các mẫu thạch anh tím tại Thế Giới Phong Thủy, chọn khối vừa tay, đặt chắc trên kệ, và nhớ rằng giấc ngủ ngon đến chủ yếu từ nếp sinh hoạt đều đặn.