Làm việc thiện cùng con trẻ: dạy con biết chia sẻ trong năm hạn của cả nhà
Trả lời ngắn: Trẻ học lòng tốt chủ yếu bằng cách nhìn cha mẹ và cùng làm. Năm hạn có thể là dịp cả nhà cùng làm những việc thiện vừa sức: góp đồ chơi cũ còn tốt, vẽ thiệp tặng ông bà ở trại dưỡng lão, cùng nhặt rác công viên. Hãy giải thích vì sao mình giúp người bằng lời giản dị, không biến việc thiện thành chuyện cầu may, và luôn giữ an toàn cho con.
Vì sao nên cho con cùng làm
Nhiều cha mẹ lặng lẽ đi chùa, làm từ thiện trong năm hạn mà không cho con biết. Thật ra đó là dịp quý để dạy con. Trẻ con không học lòng tốt qua lời giảng, mà qua những lần thấy cha mẹ dừng xe giúp người, chia phần quà cho hàng xóm.
Làm việc thiện cùng nhau còn tạo ra những kỷ niệm gia đình ấm áp. Lớn lên, con sẽ nhớ những buổi sáng cùng bố mẹ đi trao quà hơn là nhớ món đồ chơi đắt tiền.
Giải thích cho con thế nào
Với trẻ nhỏ, nói đơn giản: "Có những bạn không có đủ sách vở, mình có nhiều thì chia bớt cho bạn." Không cần kể chuyện sao hạn, càng không nên nói "làm việc tốt để nhà mình khỏi gặp xui", vì như vậy con sẽ hiểu việc thiện là một cách mua may mắn.
Với trẻ lớn hơn, có thể nói về cảm giác của người được giúp, về chuyện ai cũng có lúc khó khăn. Câu hỏi "Nếu con là bạn ấy, con mong người khác làm gì?" giúp trẻ tự nghĩ ra cách giúp.
Việc thiện cho trẻ dưới sáu tuổi
Trẻ nhỏ có thể cùng cha mẹ chọn đồ chơi còn tốt để tặng, xếp quần áo cũ gọn gàng vào thùng quyên góp, vẽ tranh tặng ông bà. Những việc nhỏ, có kết quả nhìn thấy ngay, hợp với độ tuổi này.
Để con tự chọn món tặng, đừng ép con đưa món con quý nhất. Trẻ tự nguyện cho đi một món nhỏ học được nhiều hơn trẻ bị bắt phải đưa món lớn.
Việc thiện cho trẻ tiểu học
Trẻ tiểu học có thể góp tiền tiết kiệm từ heo đất cho một quỹ khuyến học, cùng làm thiệp, gói quà Trung thu cho trẻ khó khăn, chăm cây ở sân trường, đọc truyện cho em nhỏ hơn.
Cho con tham gia cả quá trình: lên kế hoạch, mua đồ, gói quà, đi trao. Trẻ hiểu việc thiện là một việc cần sắp xếp, cần công sức, không phải chỉ đưa tiền là xong.
Việc thiện cho tuổi học trò lớn
Trẻ lớn có thể tham gia câu lạc bộ tình nguyện của trường, hiến tặng sách giáo khoa cũ, kèm học cho em nhỏ trong xóm, tham gia dọn rác bãi biển cùng nhóm có người lớn phụ trách.
Ở tuổi này, hãy để con tự chọn việc mình quan tâm: môi trường, động vật, người già hay trẻ em. Việc con tự chọn sẽ làm lâu, làm có trách nhiệm hơn.
Giữ an toàn cho con
Khi đưa con đi trao quà, đi trại dưỡng lão, bệnh viện, luôn có người lớn đi kèm, hỏi trước nội quy nơi đến. Trẻ nhỏ không nên vào khu vực có người bệnh truyền nhiễm; trẻ lớn đi tình nguyện xa nhà cần đi theo tổ chức có người phụ trách, cha mẹ biết rõ lịch trình.
Không cho trẻ tự đi thu tiền quyên góp ngoài đường hay trên mạng. Việc tiền nong để người lớn lo, vừa an toàn vừa minh bạch.
Đừng biến con thành nhân vật để chụp ảnh
Chụp vài tấm ảnh kỷ niệm thì không sao, nhưng đừng bắt con tạo dáng trao quà để đăng mạng. Trẻ dễ hiểu sai rằng việc thiện là để được khen. Cũng tôn trọng bạn nhỏ nhận quà, không chụp rõ mặt các em khi chưa được người lớn của các em đồng ý.
Lắng nghe cảm xúc của con
Gặp những hoàn cảnh khó khăn, trẻ có thể buồn, sợ, hoặc hỏi những câu khó: "Sao bạn ấy nghèo vậy?", "Ông bà ở đây có con cháu không?". Hãy trả lời thật nhưng nhẹ nhàng, phù hợp tuổi, và để con nói ra cảm xúc của mình.
Nếu con có vẻ bị ám ảnh, hay khóc, mất ngủ sau một lần đi thăm nơi quá nặng nề, nên chọn việc thiện nhẹ hơn cho lần sau.
Biến việc tốt thành nếp nhà
Có gia đình có "hộp chia sẻ" để mỗi người bỏ vào một ít tiền lẻ mỗi tuần, cuối năm cùng quyết định góp cho ai. Có nhà mỗi tháng chọn một ngày "làm việc tốt": giúp hàng xóm, dọn rác hẻm, thăm người già.
Những nếp nhỏ như vậy giữ được lâu hơn mọi lời dạy. Năm hạn qua đi, nếp vẫn ở lại.
Dạy con biết nhận và cảm ơn
Bên cạnh cho đi, dạy con biết nhận sự giúp đỡ và nói lời cảm ơn cũng quan trọng. Khi nhà mình gặp khó, được hàng xóm giúp, hãy cho con thấy cha mẹ biết ơn và tìm cách đáp lại.
Hiểu rằng ai cũng có lúc cần người khác giúp làm trẻ không coi thường người nhận, và biết khiêm tốn khi cho đi.
Con trẻ và chuyện sao hạn
Trẻ hay nghe người lớn nói chuyện sao xấu, năm hạn, rồi lo lắng mơ hồ. Hãy giải thích rằng đó là quan niệm của người xưa, nhà mình giữ nếp cúng lễ cho ông bà vui lòng, còn điều quan trọng nhất là sống tốt, cẩn thận, giúp nhau.
Tránh dọa trẻ bằng chuyện "năm nay con gặp hạn, ra đường là bị nạn". Nỗi sợ mơ hồ không làm trẻ an toàn hơn; dạy con kỹ năng an toàn cụ thể mới có ích.
Gương cha mẹ là bài học lớn nhất
Con nhìn cách cha mẹ đối xử với người giúp việc, với bác bảo vệ, với người bán hàng rong. Một lời chào lịch sự, một lời cảm ơn, một lần nhường đường dạy con nhiều hơn mọi chuyến đi từ thiện.
Năm hạn là dịp để cha mẹ cũng tự nhìn lại mình: bớt nóng nảy, bớt nói nặng lời trước mặt con. Con trẻ học bằng mắt nhiều hơn bằng tai.
Chọn nơi trao quà phù hợp với con
Không phải nơi nào cũng hợp để đưa trẻ đến. Trường học vùng khó khăn, thư viện cộng đồng, mái ấm có hoạt động đón khách thường là nơi thân thiện với trẻ; khoa cấp cứu, khu điều trị bệnh nặng thì nên để người lớn đi. Hỏi trước người phụ trách nơi đến xem có phù hợp đưa trẻ theo không.
Chuyến đi ngắn, có hoạt động cụ thể như đọc truyện, chơi trò chơi chung với các bạn nhỏ, sẽ để lại trong con ký ức vui. Một chuyến đi quá dài, quá nặng nề có thể khiến con sợ và không muốn đi lần sau.
Ghi lại hành trình chia sẻ của con
Làm một cuốn album nhỏ hay một trang nhật ký chung: ngày nào con góp đồ chơi, ngày nào cả nhà đi trồng cây, con đã nghĩ gì. Cuối năm cùng con xem lại, con sẽ tự hào vì những việc mình đã làm, và năm hạn của cha mẹ trở thành một năm đầy kỷ niệm đẹp.
Một món quà nhỏ cho con
Có gia đình tặng con một món nhỏ mang hình con giáp của bé vào cuối năm, như lời khen cho những việc tốt con đã làm cùng cả nhà. Nếu muốn chọn một món như vậy, có thể xem các mẫu vật phẩm 12 con giáp tại Thế Giới Phong Thủy; với trẻ nhỏ, chọn món đủ lớn để không nuốt được, không có cạnh sắc và để trên kệ thay vì cho bé cầm chơi.