Hướng đặt mâm và hướng lạy khi cúng sao tại nhà: xác định thế nào cho đúng

Trả lời ngắn: theo nếp phổ biến, La Hầu và Thủy Diệu cúng hướng chính Bắc; Kế Đô, Thái Bạch, Thổ Tú, Thái Âm hướng chính Tây; Thái Dương và Mộc Đức hướng chính Đông; Vân Hớn hướng chính Nam. Người khấn đứng quay mặt về hướng đó, mâm đặt phía trước. Xác định hướng bằng la bàn điện thoại; nhà không quay được đúng hướng thì chọn hướng gần nhất, lòng thành là chính.

Hướng cúng là chi tiết khiến nhiều người lúng túng nhất khi tự làm lễ ở căn hộ: ban công quay hướng Nam mà sao cần cúng hướng Bắc thì làm thế nào. Trước hết cần hiểu nếp này từ đâu ra, rồi mới tính chuyện linh hoạt.

Vì sao mỗi sao một hướng

Cửu Diệu trong dân gian Việt chịu ảnh hưởng của thiên văn và chiêm tinh cổ, trong đó các sao được gắn với phương vị và ngũ hành. Sao Thái Dương gắn với phương Đông nơi mặt trời mọc, Vân Hớn thuộc Hỏa gắn với phương Nam, Thái Bạch thuộc Kim gắn với phương Tây. Từ đó hình thành nếp cúng quay về phương của sao.

Đây là quy ước nghi lễ, không phải hiện tượng có thể đo đạc. Vì thế các sách và các vùng có chỗ ghi hướng khác nhau, ví dụ có nguồn ghi Thổ Tú hướng Tây, có nguồn ghi hướng Tây Nam.

Bảng hướng cúng phổ biến

Đứng quay mặt về đâu

Cách hiểu phổ biến là người khấn đứng quay mặt về hướng của sao, mâm lễ đặt phía trước mặt, tức mâm nằm ở phía hướng đó so với người khấn. Ví dụ cúng La Hầu, người khấn đứng nhìn về phía Bắc, mâm ở phía Bắc của người khấn. Một số gia đình hiểu ngược là mâm quay mặt về hướng của sao; khi không chắc, nên theo cách đầu vì phổ biến hơn.

Xác định hướng bằng la bàn điện thoại

Hầu hết điện thoại thông minh có ứng dụng la bàn sẵn. Trước khi đo, hiệu chỉnh la bàn theo hướng dẫn trên màn hình, thường là xoay điện thoại theo hình số tám. Cầm điện thoại nằm ngang, cách xa vật kim loại lớn, tủ lạnh, lan can sắt ít nhất một mét, vì kim loại làm sai số la bàn.

Đo ở hai ba vị trí khác nhau trong cùng phòng để kiểm tra. Nếu các lần đo lệch nhau nhiều, có thể do cốt thép trong tường; khi đó ra giữa phòng hoặc ra ngoài trời đo.

Bắc từ và Bắc thật

La bàn chỉ Bắc từ, lệch một chút so với Bắc địa lý. Ở Việt Nam độ lệch này nhỏ, không đáng kể cho việc cúng lễ. Không cần tính toán phức tạp. Chỉ cần đứng đúng phương chính, lệch vài độ cũng không ảnh hưởng gì tới ý nghĩa buổi lễ.

Khi nhà không quay được đúng hướng

Căn hộ chỉ có một ban công quay hướng Nam, mà sao cần cúng hướng Bắc. Có ba cách thường làm. Một là cúng trong nhà ở chỗ có thể quay về hướng Bắc, như giữa phòng khách. Hai là cúng ở ban công nhưng người khấn đứng quay mặt vào trong nhà về phía Bắc. Ba là chọn hướng gần nhất có thể và khấn rõ lời.

Cả ba cách đều được nhiều gia đình dùng. Điều không nên làm là vì muốn đúng hướng mà đặt bàn nến ở chỗ nguy hiểm, như sát rèm, sát bình gas, hay trên hành lang chung chắn lối thoát hiểm.

Cúng nhiều sao khác hướng trong một lễ

Khi gộp lễ cho nhiều người gặp nhiều sao, các sao có hướng khác nhau. Gia đình có thể bày một mâm chung quay về hướng của sao người chủ gia đình, hoặc quay về hướng Đông theo nếp cầu an chung, rồi khấn lần lượt. Cũng có nhà xoay người theo từng hướng khi khấn từng sao. Không có cách duy nhất đúng.

Hướng và giờ: liên quan thế nào

Sao Thái Dương cúng buổi sáng quay về hướng Đông, đón ánh mặt trời. Các sao khác thường cúng buổi tối. Việc chọn giờ và hướng đi cùng nhau trong nếp cúng, nhưng nếu buổi tối bận, nhiều gia đình vẫn cúng vào lúc tiện nhất và giữ đúng hướng. Hai yếu tố này đều là quy ước, có thể linh hoạt khi cần.

Chọn chỗ đặt bàn cúng

Sau khi biết hướng, việc tiếp theo là chọn một chỗ cụ thể để đặt bàn. Chỗ tốt là mặt sàn phẳng, đủ rộng để người khấn đứng lùi được một bước, không có rèm, giấy, vải treo ngay trên đầu, không nằm trên lối đi lại thường xuyên của trẻ nhỏ và vật nuôi. Bàn nên thấp vừa tầm, chân chắc, không dùng ghế nhựa xếp hay bàn gấp chân lỏng.

Ở nhà ống có sân thượng, nhiều gia đình đặt bàn cúng giữa sân thượng. Cần để ý mái che bằng bạt, lưới cây, hay giàn phơi đồ phía trên, vì đây là những vật dễ bắt lửa từ tàn hương bay lên.

Hướng cửa nhà có liên quan không

Một số người lo rằng phải cúng ở cửa chính hoặc phải mở cửa chính quay về hướng sao. Nếp cúng sao không đòi hỏi điều này. Mâm có thể đặt ở sân, ban công, phòng khách, miễn là người khấn quay được về hướng của sao. Cửa nhà quay hướng nào không ảnh hưởng tới lễ cúng sao.

Việc cửa nhà hợp hướng hay không là câu chuyện phong thủy nhà ở, một chủ đề khác. Không cần gộp hai việc lại để rồi thấy lễ cúng trở nên phức tạp.

Người già và người đau lưng

Người lớn tuổi đứng khấn lâu dễ mỏi, có cụ còn quỳ trên nền gạch lạnh. Có thể đặt một chiếc ghế thấp phía sau để cụ ngồi khấn, hoặc trải một tấm đệm mỏng nếu muốn quỳ. Hướng ngồi vẫn quay về hướng của sao như khi đứng. Nghi lễ dân gian không bắt buộc tư thế, chỉ cần trang nghiêm.

Nếu cụ yếu không ra được sân, có thể bày mâm trong phòng khách gần chỗ cụ ngồi, để cụ khấn từ ghế. Con cháu đứng phía sau phụ thắp nến, thắp hương. Một buổi lễ có cả nhà cùng tham gia thường khiến người già yên lòng hơn nhiều so với việc đúng từng độ la bàn.

Những lời đồn nên bỏ qua

• Cúng sai hướng thì sao “phạt” nặng hơn.
• Phải mời thầy xem hướng nhà mới cúng được.
• Hướng nhà xấu thì cúng sao không có tác dụng.
• Phải đổi cửa, đổi ban công để cúng đúng hướng.

Những lời này thường xuất hiện khi ai đó muốn bán thêm dịch vụ. Lễ cúng sao là một hình thức cầu an, không đòi hỏi sửa nhà hay thuê người xem hướng.

Ghi chú cho gia đình ở nước ngoài

Ở Nam bán cầu như Úc, New Zealand, mặt trời vẫn mọc phía Đông nhưng đi qua bầu trời phía Bắc. Hướng cúng theo phương vị la bàn vẫn giữ nguyên ý nghĩa quy ước. Gia đình chỉ cần đo la bàn như ở Việt Nam. Điều cần chú ý hơn là quy định phòng cháy nơi ở.

Một chiếc la bàn phong thủy cầm tay giúp xác định phương khi điện thoại sai số; có thể xem ở la bàn, thước Lỗ Ban tại Thế Giới Phong Thủy. Với việc cúng sao, la bàn điện thoại đã hiệu chỉnh là đủ dùng.

Câu hỏi thường gặp