Hóa sớ, đốt vàng mã khi cúng sao: phòng cháy, khói và bỏng cho cả nhà
Trả lời ngắn: nếu hóa sớ hay đốt vàng mã, hãy đốt trong thùng kim loại có nắp, đặt ở chỗ thoáng, xa mái bạt, rèm, cây khô, có sẵn xô nước và khăn ướt, luôn có người trông đến khi tro nguội. Ở chung cư hoặc nơi cấm đốt, có thể bỏ phần đốt mà không ảnh hưởng ý nghĩa buổi lễ. Bị bỏng thì làm mát vết bỏng bằng nước sạch mát, không bôi kem đánh răng, mỡ trăn.
Mỗi mùa lễ đầu năm, lực lượng phòng cháy ở nhiều địa phương đều nhắc về nguy cơ cháy từ việc đốt vàng mã. Nhiều vụ cháy nhà phố, cháy ban công chung cư bắt nguồn từ một thùng vàng mã đặt sát cửa, gió thổi tàn bay vào. Lễ cúng sao vốn để cầu an, đừng để chính nó thành nguồn tai nạn.
Có bắt buộc phải đốt không
Trong nghi lễ dân gian, hóa sớ và vàng mã là bước kết thúc lễ. Tuy nhiên Phật giáo không dạy việc đốt vàng mã, và nhiều chùa đã bỏ. Nhiều gia đình cũng bỏ hẳn vàng mã, chỉ hóa lá sớ nhỏ, hoặc không đốt gì. Không có nguồn nào chứng minh không đốt thì lễ mất tác dụng.
Nếu gia đình vẫn giữ nếp đốt, hãy giảm tối đa số lượng, chỉ hóa sớ và bài vị.
Chọn dụng cụ đốt
Dùng thùng kim loại dày như thùng sắt có quai, thùng inox chuyên dùng hóa vàng, có nắp đậy và có lỗ thông khí phía dưới để cháy đều. Không đốt trong chậu nhựa, thùng sơn cũ còn dính sơn, hay trực tiếp trên nền gạch men vì gạch có thể nứt. Đặt thùng trên một tấm gạch đỏ hoặc tấm bê tông.
Thùng có nắp giúp chặn tàn bay. Khi đốt xong, đậy nắp lại để lửa tắt hẳn.
Chọn chỗ đốt
Chỗ đốt phải thoáng nhưng không có gió mạnh, cách xa cửa ra vào, rèm, mái che bằng bạt hay tôn mỏng, giàn phơi quần áo, cây khô, xe máy và bình gas. Ở nhà phố, sân trước hoặc vỉa hè trước cửa thường được dùng; cần để ý xe cộ và người đi đường. Ở nông thôn, tránh đốt gần đống rơm, củi.
Tuyệt đối không đốt trong phòng kín, trên ban công có mái che kín, hay ở hành lang chung của chung cư.
Chuẩn bị trước khi đốt
- Một xô nước đầy và một gáo.
- Một khăn ướt lớn để chụp khi cần.
- Bình chữa cháy mini nếu có.
- Que dài hoặc kẹp sắt để khều, không dùng tay.
- Trẻ nhỏ và vật nuôi ở trong nhà, đóng cửa lưới.
Trong lúc đốt
Bỏ từng ít một vào thùng, không dồn cả xấp vì cháy bùng lên cao. Đứng ở phía đầu gió để khói và tàn không bay vào người. Tóc dài buộc gọn, không mặc áo len lông xù, khăn choàng tua rua. Không đổ xăng, dầu để mồi lửa, việc này đã gây nhiều vụ bỏng nặng.
Luôn có người đứng trông cho tới khi lửa tắt. Không đốt xong rồi bỏ vào nhà ngay.
Sau khi đốt
Đậy nắp thùng, chờ tro nguội hẳn. Có thể dội một ít nước lên tro để chắc chắn không còn than đỏ. Tro nguội đổ vào túi rác hoặc theo cách xử lý rác của địa phương, không đổ xuống cống, sông hồ. Kiểm tra lại xung quanh xem có tàn rơi vào chỗ nào không trước khi vào nhà.
Khói hương và vàng mã với người nhạy cảm
Khói đốt giấy và khói hương chứa bụi mịn và nhiều chất gây kích ứng. Người hen suyễn, bệnh phổi, phụ nữ mang thai, trẻ nhỏ nên tránh xa khu vực đốt. Trong lúc cúng trong nhà, mở cửa sổ để thoáng, giảm số nén hương, chọn hương ít khói. Sau lễ, mở cửa cho bay hết mùi.
Nếu trong nhà có người bệnh hô hấp, gia đình có thể bỏ hẳn phần đốt và chỉ thắp một nén hương ngắn.
Đốt trong ngày gió, ngày khô hanh
Tháng Giêng ở miền Bắc có những ngày gió bấc mạnh, miền Trung và miền Nam có những ngày nắng khô. Gió mạnh thổi tàn giấy đang cháy bay xa hàng chục mét, có thể rơi lên mái nhà hàng xóm hoặc đống rác khô. Ngày như thế, tốt nhất hoãn phần đốt sang hôm khác hoặc bỏ hẳn, chỉ giữ phần khấn.
Một dấu hiệu dễ nhận: nếu ngọn nến trên mâm liên tục bị gió thổi nghiêng, thì không nên đốt giấy ngoài trời hôm đó.
Trẻ nhỏ và vật nuôi
Trẻ con thường tò mò với lửa, thích ném thêm giấy vào thùng. Hãy cho trẻ ở trong nhà, hoặc đứng xa cùng một người lớn khác. Chó mèo có thể chạy ngang làm đổ thùng; đóng cửa lưới hoặc giữ vật nuôi trong phòng. Sau khi đốt, cất thùng tro ở chỗ trẻ không với tới cho tới khi tro nguội hẳn, vì tro nóng có thể gây bỏng nặng dù nhìn bên ngoài không còn lửa.
Cân nhắc hàng xóm
Ở khu phố đông dân, khói đốt vàng mã bay vào nhà hàng xóm, nhất là nhà có người ốm, có em bé. Đốt vào giờ ít người, số lượng ít, và thông báo trước với hàng xóm sát vách là cách cư xử tử tế. Nhiều khu dân cư đã có quy định riêng về đốt vàng mã, nên tìm hiểu và tuân theo.
Nếu khu phố có lò hóa vàng chung do tổ dân phố bố trí, mang sớ tới đó hóa vào giờ quy định. Lò chung thường đặt ở chỗ thoáng, có người trông và có dụng cụ chữa cháy, an toàn hơn hẳn mỗi nhà một thùng trước cửa.
Sơ cứu khi bị bỏng
Bỏng nhẹ do tàn lửa hoặc sáp nến: làm mát vết bỏng ngay bằng nước sạch mát chảy nhẹ khoảng mười lăm đến hai mươi phút, tháo nhẫn, đồng hồ trước khi vùng da sưng. Che vết bỏng bằng gạc sạch hoặc màng bọc thực phẩm. Không bôi kem đánh răng, nước mắm, mỡ trăn, không chọc vỡ bóng nước.
Đưa đi khám ngay nếu vết bỏng rộng, ở mặt, tay, bộ phận sinh dục, hoặc người bị bỏng là trẻ nhỏ, người già. Bỏng do quần áo bắt lửa: nằm xuống lăn, hoặc dùng chăn chụp dập lửa, không chạy.
Khi lửa lan ra ngoài thùng
Nếu lửa bắt sang vật xung quanh mà còn nhỏ, dùng khăn ướt chụp hoặc bình chữa cháy xịt vào gốc lửa. Nếu lửa bắt vào mái bạt, rèm, cây cao, hoặc lan nhanh, đưa mọi người ra chỗ an toàn ngay và gọi số cứu hỏa 114. Không cố dập một mình đám cháy đã lớn.
Ghi số cứu hỏa trong danh bạ, dạy trẻ lớn trong nhà biết gọi.
| Việc | Nên | Không nên |
|---|---|---|
| Dụng cụ | Thùng kim loại có nắp | Chậu nhựa, đốt trực tiếp xuống nền |
| Chỗ đốt | Thoáng, xa vật dễ cháy | Ban công kín, hành lang chung |
| Mồi lửa | Diêm, bật lửa | Xăng, dầu |
| Sau khi đốt | Đậy nắp, chờ nguội, dội nước | Bỏ đi ngay |
| Bỏng nhẹ | Nước sạch mát 15–20 phút | Kem đánh răng, mỡ trăn |
Một lựa chọn gọn hơn
Ngày càng nhiều gia đình chọn cách: cúng sao với hương hoa quả, khấn, rồi không đốt gì, giữ lá sớ trong phong bì sạch và mang lên chùa gần nhà nhờ hóa trong lò của chùa vào dịp rằm. Cách này vừa giữ nếp, vừa an toàn, vừa sạch. Những vật dụng như thùng hóa vàng có nắp, đế nến chắc chân có thể xem ở thùng hóa vàng tại Thế Giới Phong Thủy nếu gia đình vẫn đốt hằng năm.