Cúng sao hằng tháng hay chỉ cúng tháng Giêng: chọn nhịp nào cho hợp sức gia đình

Trả lời ngắn: Không có quy định bắt buộc cúng sao mười hai tháng. Sách dân gian ghi cách cúng hằng tháng, nhưng phần lớn gia đình ngày nay chỉ cúng một lần trong tháng Giêng, hoặc dâng sao chung ở chùa dịp rằm tháng Giêng. Chọn nhịp nào tùy sức khỏe, thời gian và nếp nhà; làm đều đặn một nhịp vừa sức tốt hơn ôm mười hai lần rồi bỏ dở.

Ba nhịp cúng sao thường gặp

Ba nhịp này không loại trừ nhau. Có nhà dâng sao ở chùa đầu năm rồi những tháng sau chỉ thắp hương khấn ngắn tại gia vào ngày của sao.

Nhịp hằng tháng: ý nghĩa và cái giá

Cúng hằng tháng là cách các sách cúng sao xưa ghi lại: mỗi tháng đến ngày của sao thì bày lễ. Người làm được đều đặn thường là ông bà, người nghỉ hưu, có thời gian và có niềm vui trong việc chăm chút bàn thờ. Với họ, nhịp này còn là một thói quen giữ lòng bình tĩnh.

Cái giá là công sức. Mười hai buổi tối, mỗi buổi chuẩn bị quả, hoa, nến, rồi trông nến đến khi tàn. Nhà có trẻ nhỏ hoặc người phải đi ca đêm sẽ thấy nặng. Một năm hạn mà cả nhà mệt mỏi vì lịch cúng thì chưa chắc đã nhẹ hơn.

Nhịp tháng Giêng: gọn mà đủ ý

Tháng Giêng là tháng mở đầu năm, người xưa coi dâng sao đầu năm là để cầu cho cả năm. Vì vậy cúng một lần trong tháng Giêng được xem là đủ. Gia đình có thể theo đúng ngày của từng sao trong tháng Giêng, hoặc chọn một tối thuận tiện để cúng chung.

Khi cúng chung, bày một mâm, dựng bài vị của các sao có trong nhà, khấn lần lượt tên từng người. Số nến lấy theo sao nặng nhất hoặc chia khay riêng cho từng sao, miễn là đủ khoảng cách an toàn.

Nhịp tại chùa: khi nhà không tiện

Nhiều chùa tổ chức lễ dâng sao giải hạn vào dịp rằm tháng Giêng hoặc các ngày đầu năm. Gia đình ghi tên, tuổi của người cần dâng sao, đóng góp công đức tùy tâm, rồi dự lễ hoặc nhờ nhà chùa làm lễ chung. Cách này hợp với căn hộ nhỏ, nhà không có bàn thờ riêng hoặc ở trọ.

Điều nên làm là hỏi rõ lịch lễ, cách ghi sớ và cách đóng góp ngay từ đầu, như đã nói trong chuyên mục lễ dâng sao ở chùa của site. Ghi tên sớm giúp nhà chùa sắp xếp, tránh dồn vào hôm chính lễ.

Năm có tháng nhuận thì sao

Năm âm lịch có tháng nhuận sẽ có mười ba tháng. Nhà cúng hằng tháng thường cúng cả tháng nhuận, coi như một tháng bình thường. Có nhà bỏ qua tháng nhuận vì cho rằng sao chỉ "trực" mười hai tháng. Hai cách đều có người theo; không có nguồn nào đủ uy tín để nói cách kia sai.

Với nhà chỉ cúng tháng Giêng, tháng nhuận không ảnh hưởng gì.

Chọn nhịp theo câu hỏi thực tế

1. Trong nhà ai sẽ chuẩn bị và trông lễ? Người đó có rảnh mười hai buổi tối không?
2. Nhà có chỗ đặt bàn cúng an toàn, xa rèm, xa ban công gió không?
3. Ngân sách cho hoa quả, nến mỗi tháng là bao nhiêu, có làm gia đình căng không?
4. Người được cúng có muốn tham gia không, hay chỉ người khác làm thay?
5. Gia đình đã có nếp từ ông bà truyền lại chưa?

Trả lời xong năm câu, nhịp hợp lý thường hiện ra rõ. Đừng chọn nhịp chỉ vì có người nói "cúng đủ mười hai tháng mới giải hết".

Chuyển nhịp giữa năm có được không

Có. Nhà bắt đầu cúng hằng tháng rồi thấy quá sức, tháng sau chuyển sang chỉ thắp hương khấn ngắn vào ngày của sao, hoặc dừng hẳn, đều không có gì sai. Nên khấn một lời ngắn để bày tỏ: từ nay gia đình xin giữ lòng thành theo cách gọn hơn.

Ngược lại, nhà chỉ cúng tháng Giêng mà giữa năm gặp chuyện buồn muốn cúng thêm thì cứ chọn ngày của sao trong tháng đó.

Đừng để nhịp cúng thay việc phòng ngừa thật

Năm gặp sao bị coi là xấu, việc nên làm đi cùng lễ cúng là chăm sức khỏe, đi khám định kỳ, đi đường cẩn thận, giữ tiền bạc rõ ràng. Mười hai buổi cúng không thay được một lần khám sức khỏe tổng quát hay một chiếc mũ bảo hiểm đạt chuẩn. Lễ là để lòng yên; việc phòng ngừa mới là thứ giữ mình an toàn.

Nhịp cúng và người lớn tuổi trong nhà

Ở nhiều gia đình, người giữ nếp cúng sao hằng tháng là ông bà. Con cháu muốn đổi sang nhịp gọn thì nên nói chuyện nhẹ nhàng, không gạt đi. Với người lớn tuổi, mười hai buổi cúng còn là mười hai lần được làm việc mình quen, được thấy mình còn lo cho cả nhà.

Cách dung hòa hay gặp: ông bà vẫn cúng hằng tháng theo nếp, con cháu lo phần nặng như mua hoa quả, lau dọn, kê bàn, và nhất là thay ông bà trông nến buổi tối. Người già mắt kém, tay run, đứng lâu dễ chóng mặt; để một người trẻ đứng cạnh mâm vừa an toàn vừa là cách chung tay.

Nếu ông bà sức yếu mà vẫn muốn giữ đủ mười hai lần, có thể rút lễ lại thật gọn: một bình hoa, một đĩa quả, ba nén hương, nến điện thay nến thật. Giữ được nếp mà không làm người già mệt.

Chi phí của từng nhịp, tính cho rõ

Không nêu giá cụ thể vì giá hoa quả, nến mỗi nơi mỗi mùa một khác, nhưng có thể tự tính theo công thức đơn giản: chi phí một lần cúng nhân với số lần trong năm. Một lần cúng gồm hoa, quả, nến, hương, có nhà thêm xôi chè. Nhân mười hai thì con số thường lớn hơn nhiều người nghĩ.

• Nhịp hằng tháng: chi phí mỗi lần × 12 (hoặc 13 khi có tháng nhuận), cộng công sức mười hai buổi tối.
• Nhịp tháng Giêng: chi phí một lần, có thể làm lễ chu đáo hơn vì chỉ một lần.
• Nhịp tại chùa: phần đóng góp công đức tự nguyện, cộng chi phí đi lại; không phải lo nến lửa trong nhà.

Biết con số giúp cả nhà bàn bạc thẳng thắn. Khoản tiết kiệm từ việc chọn nhịp gọn có thể dành cho một lần khám sức khỏe đầu năm cho người đang gặp năm hạn, việc đó thiết thực hơn nhiều.

Ghi lại để năm sau đỡ phải nghĩ lại

Cuối năm, ghi vào sổ một vài dòng: năm nay ai gặp sao gì, nhà cúng theo nhịp nào, có gì vướng. Năm sau sao của mỗi người đổi theo tuổi mụ, nhưng kinh nghiệm về nhịp cúng vẫn dùng được. Ghi chú kiểu này cũng giúp con cháu sau này hiểu nếp nhà, không phải hỏi lại từ đầu.

Gợi ý cho gia đình bận rộn

Cúng một lần trong tháng Giêng, các tháng còn lại để một bình hoa tươi trên bàn thờ và thắp một nén hương vào ngày của sao. Lịch nhắc đặt trên điện thoại. Cả năm chỉ tốn vài phút mỗi tháng mà vẫn giữ được nếp.

Một vật nhỏ trên bàn làm việc hay đầu giường như hồ lô gỗ, đồng xu cũ cũng có thể là lời nhắc giữ bình tĩnh trong năm hạn. Nếu muốn, tham khảo các mẫu hồ lô ở Thế Giới Phong Thủy, chọn chất liệu bền và cỡ vừa tay, đừng chọn vì lời hứa "hút hết vận xui".

Câu hỏi thường gặp