Lễ vật mang theo khi đi dâng sao ở chùa: cần gì, không cần gì

Trả lời ngắn: khi dâng sao ở chùa, lễ vật chính cho khóa lễ chung do nhà chùa chuẩn bị. Người đi lễ chỉ cần, nếu muốn, một bó hoa tươi, ít hoa quả hoặc đồ chay sạch. Không mang đồ mặn lên ban Phật và nên bỏ vàng mã, vì nhiều chùa đã không nhận.

Hình ảnh quen thuộc ở cổng chùa ngày rằm tháng Giêng là những người xách hai ba túi lễ, có túi to hơn cả người xách. Nhiều món trong đó vừa tốn tiền vừa thành gánh nặng cho nhà chùa phải dọn sau lễ. Hiểu rõ đâu là phần của mình, đâu là phần nhà chùa đã lo, việc đi lễ sẽ nhẹ nhàng hơn hẳn.

Nhà chùa đã chuẩn bị những gì

Với khóa lễ dâng sao hay cầu an tập thể, nhà chùa thường lo hương, đèn, nến, hoa, quả và các vật phẩm nghi lễ chung đặt trên ban. Khoản công đức của người đăng ký góp vào chi phí đó. Vì vậy người đi lễ không phải mang theo nến theo số sao, bài vị hay mũ áo như khi cúng tại nhà.

Muốn biết chắc, cứ hỏi bàn đăng ký: “Con cần mang theo gì không ạ?”. Câu trả lời phổ biến nhất là không cần gì cả, chỉ cần tâm.

Hoa tươi: chọn sao cho hợp

Hoa sen, hoa huệ, cúc vàng, hoa ly là những loại hoa thường dùng cúng Phật. Nên chọn hoa tươi, bó gọn, không quá to để dễ đặt. Tránh hoa có mùi quá nồng trong chính điện kín gió vì có người dễ dị ứng, và tránh các loại hoa dại không rõ tên.

Một bó hoa vừa phải đặt ngay ngắn còn trang trọng hơn một giỏ hoa cầu kỳ phải chen lấn mới đặt được.

Hoa quả và đồ chay

Hoa quả nên chọn loại tươi, còn nguyên, đã rửa sạch và lau khô. Chuối, cam, bưởi, táo, nho là những thứ dễ bày. Đồ chay khô như bánh, kẹo đóng gói còn hạn sử dụng thì tiện cho nhà chùa chia lộc sau lễ. Tránh đồ ăn chế biến sẵn dễ ôi thiu, nhất là ở miền Nam nắng nóng.

Lộc mang về sau lễ cũng nên ăn sớm. Hoa quả để trên ban cả buổi dưới nhiều khói hương, nếu để thêm vài ngày dễ hỏng. Với trẻ nhỏ, gọt vỏ và rửa lại trước khi ăn.

Vì sao không mang đồ mặn lên ban Phật

Trong nhà Phật, ban thờ Phật là ban chay. Gà luộc, giò chả, rượu thịt chỉ dùng cho ban thờ gia tiên hoặc một số ban thần linh theo tín ngưỡng dân gian, nhưng không đặt lên ban Phật. Một số chùa có ban Đức Ông, ban Mẫu với quy định riêng; khi không rõ thì hỏi người trông ban.

Mang đồ mặn đến chùa không phải tội lỗi gì to tát, nhưng làm khó cho nhà chùa và người xung quanh. Tốt nhất để phần đó cho mâm cơm gia đình sau buổi lễ.

Vàng mã: nên bỏ

Nhiều chùa đã treo bảng không đốt vàng mã, vì Phật giáo không dạy việc đốt vàng mã và vì nguy cơ cháy, khói bụi ở nơi đông người. Một bao vàng mã bị đốt dở dang trong lò chật là nguồn tàn lửa bay khắp sân. Bỏ khoản này đi vừa đỡ tốn vừa an toàn cho chính gia đình mình.

Hương: một nén là đủ

Người xưa nói “một nén tâm nhang”, nghĩa là thắp một nén với lòng thành đã đủ. Nhiều chùa cho mỗi người thắp một nén ở lư hương ngoài sân, không thắp trong chính điện. Nên chọn hương ít khói, cầm thẳng đứng khi đi qua chỗ đông người, và không vẫy hương để dập lửa vì tàn văng vào người đứng cạnh.

Nếu nhà có người bị hen suyễn hoặc trẻ nhỏ đang ho, có thể bỏ hẳn phần thắp hương, chỉ chắp tay vái. Không vị sư nào trách điều đó, và lòng thành không đo bằng số khói bốc lên. Hương mua ở cổng chùa đôi khi rẻ nhưng nhiều hóa chất tạo mùi; tự mang một bó hương sạch từ nhà là cách chủ động hơn.

Nước, gạo, muối: có cần mang không

Một số gia đình quen mang theo một chén gạo, một chén muối và chai nước để đặt lên ban rồi xin về làm lộc, rắc quanh nhà cho “sạch”. Đây là nếp dân gian, không phải yêu cầu của khóa lễ. Nhiều chùa phát sẵn gói gạo muối lộc sau lễ nên không cần tự mang thêm.

Nếu vẫn muốn mang, hãy đựng trong túi giấy hoặc hộp nhỏ có nắp, ghi tên gia đình để không lẫn, và hỏi trước chỗ đặt. Đừng mở nắp chai nước rồi đặt cạnh nến, vì đổ ra là ướt cả ban.

Lễ vật cho ban Đức Ông, ban Mẫu trong chùa

Nhiều chùa miền Bắc có thêm ban Đức Ông, ban Thánh Mẫu hoặc điện thờ Mẫu trong khuôn viên. Khi đi dâng sao, người dân hay đặt lễ ở cả các ban này. Lễ ở ban Đức Ông vẫn là lễ chay; ban Mẫu theo tín ngưỡng dân gian có thể có lễ mặn, nhưng mỗi nơi một lệ, nên hỏi người trông ban thay vì đoán.

Một nguyên tắc dễ nhớ: đến chùa nào thì theo nếp chùa đó. Không mang thói quen của nơi này áp sang nơi khác rồi phàn nàn rằng chùa làm sai.

Túi ni lông và rác sau lễ

Sau mỗi ngày rằm lớn, nhà chùa phải dọn hàng chục bao túi ni lông, vỏ hộp, giấy gói. Mang lễ trong giỏ tre hoặc túi vải, đem túi về sau khi đặt lễ, là một việc tử tế nhỏ với nơi mình đến cầu an. Hoa quả đã bóc vỏ, ăn dở thì bỏ đúng thùng rác, không để lại trên bậc thềm.

Nhiều người xem việc giữ sạch nơi thờ tự cũng là một cách tích phúc, gần với tinh thần lễ cầu an hơn là một mâm lễ đắt tiền.

Lễ vật khi đi cùng đoàn đông người

Khi cả họ hoặc cả cơ quan đi dâng sao chung, nên cử một người lo lễ vật cho cả đoàn thay vì mỗi người một túi. Một mâm hoa quả chung, một bó hoa chung là đủ trang trọng, vừa gọn vừa dễ đặt. Khoản công đức có thể gom lại, ghi rõ danh sách người đóng góp để minh bạch, tránh sau đó có người thắc mắc.

Người lo lễ nên đến sớm hơn đoàn để đăng ký và đặt lễ, những người còn lại vào thẳng chỗ dự lễ, đỡ chen lấn ở bàn đăng ký.

Làm lễ gọn mà vẫn thành kính

Một người đi lễ với hai bàn tay trắng, đóng một khoản công đức nhỏ theo khả năng, rồi dự trọn khóa lễ trong im lặng, không hề kém lòng thành hơn người mang mâm lễ lớn. Khoản tiền tiết kiệm được từ lễ vật thừa có thể dành cho một việc thiện cụ thể, ví dụ mua sách cho trẻ vùng khó.

Nếu gia đình muốn có một món đồ giữ trong nhà để nhắc nhau sống bình an, có thể xem các vật phẩm như hồ lô, chuông gió ở mục vật phẩm may mắn của Thế Giới Phong Thủy. Món đó là lựa chọn thêm, không phải lễ vật bắt buộc của buổi dâng sao.

Câu hỏi thường gặp