Cúng sao giải hạn tại nhà: trình tự từ chuẩn bị tới khi xong lễ
Trả lời ngắn: cúng sao giải hạn tại nhà gồm sáu bước: tra sao của từng người theo tuổi mụ và giới tính, chọn ngày cúng của sao trong tháng âm lịch, chuẩn bị mâm lễ và bài vị, thắp nến đúng số theo sao, khấn với lòng thành, rồi hóa sớ và dọn dẹp an toàn. Có thể làm rất gọn trong khoảng một giờ.
Nhiều gia đình không thể đến chùa vì xa, vì người già yếu, hoặc đơn giản là muốn tự tay làm cho người nhà. Cúng tại nhà là nếp có từ lâu trong dân gian. Điều cần nhất không phải là mâm lễ đầy đủ mà là làm đúng trình tự, giữ an toàn lửa, và hiểu mình đang làm gì.
Bước một: tra sao của từng người
Mỗi người trong năm có một sao chiếu mệnh, tra theo tuổi mụ và giới tính. Tuổi mụ bằng năm âm hiện tại trừ năm sinh âm lịch rồi cộng một. Có thể dùng bảng tra Cửu Diệu hoặc công cụ tra sao chiếu mệnh có nhập năm sinh và giới tính. Ghi lại sao của từng người ra giấy.
Trong nhà thường mỗi người một sao khác nhau. Không cần cúng tất cả các sao. Phần lớn gia đình chỉ cúng cho người gặp sao bị coi là xấu như La Hầu, Kế Đô, Thái Bạch, hoặc chỉ cúng chung một lễ cầu an.
Bước hai: chọn ngày và giờ
Theo nếp dân gian, mỗi sao có một ngày cúng cố định trong tháng âm lịch. Phổ biến nhất là cúng vào ngày của sao trong tháng Giêng, một số người cúng hằng tháng suốt năm. Giờ cúng thường vào buổi tối, riêng sao Thái Dương cúng buổi sáng. Bảng dưới đây là bảng hay được dùng; các sách cũ và các vùng có chỗ ghi khác nhau, gia đình theo nếp nhà mình là được.
| Sao | Ngày cúng (âm lịch) | Giờ thường dùng | Hướng | Số nến | Màu bài vị |
|---|---|---|---|---|---|
| La Hầu | Mùng 8 | 21–23 giờ | Chính Bắc | 9 | Vàng |
| Kế Đô | 18 | 21–23 giờ | Chính Tây | 21 | Vàng |
| Thái Bạch | 15 | 19–21 giờ | Chính Tây | 8 | Trắng |
| Thổ Tú | 19 | 21–23 giờ | Chính Tây | 5 | Vàng |
| Vân Hớn | 29 | 21–23 giờ | Chính Nam | 15 | Đỏ |
| Thủy Diệu | 21 | 19–21 giờ | Chính Bắc | 7 | Đen |
| Thái Dương | 27 | 9–11 giờ | Chính Đông | 12 | Vàng |
| Thái Âm | 26 | 19–21 giờ | Chính Tây | 7 | Vàng |
| Mộc Đức | 25 | 19–21 giờ | Chính Đông | 20 | Xanh |
Nếu ngày của sao rơi vào hôm bận, có thể chọn ngày gần đó. Lòng thành và sự chu đáo quan trọng hơn việc đúng từng ngày. Một số gia đình gom lại cúng một lần vào rằm tháng Giêng cho tất cả.
Bước ba: chuẩn bị bài vị
Bài vị là tấm giấy ghi danh hiệu của vị sao, màu giấy theo bảng trên. Nhiều hiệu vàng mã bán sẵn bài vị in đủ các sao, chỉ cần chọn đúng sao. Nếu tự làm, cắt giấy màu hình chữ nhật, viết danh hiệu sao bằng chữ quốc ngữ cũng được, không bắt buộc chữ Hán. Bài vị dựng phía trong cùng của mâm lễ.
Không có bài vị in sẵn cũng không sao. Nhiều gia đình chỉ khấn danh hiệu sao, không dựng bài vị, vẫn trọn ý nghĩa.
Bước bốn: bày mâm lễ
Mâm lễ cơ bản gồm hương, hoa tươi, một đĩa quả, ba chén nước sạch, trầu cau, gạo muối, và nến theo số của sao. Có nhà thêm xôi chè, có nhà làm mâm chay. Mâm đặt trên một chiếc bàn nhỏ chắc chân, quay về hướng của sao. Không cần mũ áo, vàng mã nhiều; có thể bỏ hẳn vàng mã.
Đừng bày quá nhiều đồ trên một chiếc bàn nhỏ. Mâm chật dễ làm nến đặt sát hoa, sát giấy, nguy cơ bắt lửa.
Bước năm: thắp nến, thắp hương và khấn
Thắp nến trước, thắp ba nén hương sau. Người được cúng, nếu có mặt, đứng trước mâm vái và khấn. Nếu không có mặt, người trong nhà khấn thay, đọc rõ họ tên, tuổi, địa chỉ của người được cầu an. Văn khấn có thể đọc theo bài in sẵn hoặc khấn nôm bằng lời của mình, nói rõ mong cầu bình an, sức khỏe.
Khấn xong, chờ hương cháy khoảng hai phần ba thì làm bước tiếp theo. Trong lúc chờ, luôn có người ở gần mâm, không bỏ đi làm việc khác.
Bước sáu: hóa sớ và dọn dẹp
Hóa sớ, bài vị và vàng mã nếu có trong một thùng kim loại hoặc chậu đất có nắp, đặt xa vật dễ cháy, có xô nước bên cạnh. Ở chung cư, nhiều tòa nhà cấm đốt; khi đó có thể không đốt, giữ lại sớ trong một phong bì sạch hoặc hỏi chùa gần nhà có nhận hóa giúp không. Thổi tắt nến bằng quạt nhỏ hoặc chụp nắp, không để nến cháy qua đêm.
Gạo muối sau lễ có nhà rắc ra ngõ, có nhà nấu ăn. Hoa quả chia cho người trong nhà dùng.
Cúng cho nhiều người cùng lúc
Nếu trong nhà có hai, ba người cùng gặp sao cần cúng mà các sao khác ngày, có thể cúng riêng từng ngày hoặc gộp một lần vào rằm. Khi gộp, thường bày một mâm lễ chung, khấn lần lượt từng người với sao của họ. Số nến lúc này nên giảm tượng trưng, không đốt mấy chục ngọn trên một mâm nhỏ.
Gộp lễ là lựa chọn hợp lý cho gia đình đông người, đỡ tốn kém và đỡ rủi ro lửa.
Những chỗ có thể linh hoạt
- Ngày cúng: có thể chọn ngày gần ngày của sao nếu bận.
- Bài vị: không có bản in thì khấn danh hiệu là đủ.
- Vàng mã: có thể bỏ, nhiều nhà đã bỏ.
- Mâm lễ: chay hay mặn tùy nếp nhà, gọn là được.
- Số nến: gộp lễ thì giảm tượng trưng, an toàn là trên hết.
Ai nên đứng khấn
Theo nếp cũ, người được cầu an tự khấn là tốt nhất, vì đó là lời của chính họ. Khi người đó đi vắng, là trẻ nhỏ, hoặc không quen khấn, thì người chủ gia đình hoặc người lớn tuổi khấn thay. Không có quy định phụ nữ không được khấn hay đang có tang thì không được cúng; nếu gia đình có kiêng riêng thì theo nếp nhà.
Người không tin chuyện sao hạn vẫn có thể đứng cạnh, thắp một nén hương vì tôn trọng người thân. Điều đó giữ được không khí gia đình mà không bắt ai phải tin điều mình không tin.
Ghi lại cho năm sau
Sau buổi cúng, nên ghi lại vài dòng: năm nay ai gặp sao gì, cúng ngày nào, mâm lễ gồm gì, chỗ nào thấy rườm rà có thể bỏ. Năm sau mở ra là biết ngay, khỏi phải tra lại từ đầu. Ghi chú này cũng giúp người trẻ trong nhà tiếp nối khi người lớn không còn làm được.
Nhiều gia đình còn chụp ảnh mâm lễ đã bày gọn gàng để năm sau làm theo, tránh mỗi năm lại mua thừa một lô đồ không dùng tới.
Những chỗ không nên linh hoạt
Hai điều không nên lơ là là an toàn lửa và thông tin người được cầu an. Nến, hương luôn có người trông, đặt trên bề mặt không cháy, xa rèm và giấy. Họ tên, tuổi khấn rõ ràng. Ngoài hai điều đó, các chi tiết còn lại đều có thể điều chỉnh theo hoàn cảnh gia đình.
Khi muốn chuẩn bị thêm những vật dụng bền dùng nhiều năm như đĩa đồng, chân nến, có thể xem ở vật phẩm phong thủy tại Thế Giới Phong Thủy, chọn đồ chắc chân, khó đổ.