Năm tuổi (trực Thái Tuế) nên làm gì, nên tránh gì: hiểu đúng chuyện "năm tuổi là năm hạn"
Trả lời ngắn: Năm tuổi là năm con giáp của năm trùng con giáp năm sinh, còn gọi là trực Thái Tuế hay bản mệnh niên. Dân gian dặn cẩn trọng việc lớn, giữ lời nói, đi lại cẩn thận, và nhiều nơi có tục làm lễ cầu an, mặc đồ đỏ. Năm tuổi không phải năm xấu chắc chắn; dùng nó làm mốc khám sức khỏe, rà tài chính và đặt mục tiêu mới là cách hiểu có ích nhất.
Năm tuổi đến mười hai năm một lần
Mỗi người gặp năm tuổi khi tròn mười hai, hai mươi bốn, ba mươi sáu, bốn mươi tám, sáu mươi, bảy mươi hai tuổi âm (tuổi mụ thì cộng thêm một). Đó là những mốc trùng hợp với nhiều giai đoạn chuyển đổi của đời người: vào cấp hai, ra trường đi làm, lập gia đình, trung niên, nghỉ hưu. Có lẽ vì vậy mà người xưa nhận thấy năm tuổi thường nhiều biến động, rồi gán cho nó ý nghĩa đặc biệt.
Nhìn theo cách này, năm tuổi giống một trạm dừng để nhìn lại hơn là một cửa ải phải vượt qua.
Vì sao gọi là trực Thái Tuế
Theo tín ngưỡng phương Đông, mỗi năm có một vị thần Thái Tuế cai quản. Năm tuổi là năm vị thần ấy mang đúng con giáp của mình, nên gọi là "trực", tức đối diện trực tiếp. Người xưa nói "Thái Tuế đương đầu tọa, vô hỷ khủng hữu họa", ý là năm tuổi nếu không có việc vui thì e có chuyện không may. Câu này cũng giải thích vì sao nhiều người chọn cưới hỏi, sinh con, mừng thọ trong năm tuổi để "lấy hỷ át họa".
Những lời dặn phổ biến
- Cẩn trọng khi khởi sự việc lớn, đầu tư mạo hiểm.
- Giữ lời ăn tiếng nói, tránh tranh cãi, kiện tụng.
- Đi lại cẩn thận, nhất là đường xa.
- Giữ gìn sức khỏe, khám định kỳ.
- Làm lễ cầu an đầu năm, làm việc thiện.
Đa số lời dặn này là những lời khuyên tốt cho mọi năm. Năm tuổi chỉ là dịp để nhắc lại chúng.
Tục mặc đồ đỏ trong năm tuổi
Ở nhiều nơi, người năm tuổi mặc đồ lót đỏ, đeo dây đỏ ở cổ tay hoặc thắt lưng đỏ, nhất là trong tháng Giêng. Màu đỏ trong văn hóa Á Đông tượng trưng cho may mắn, xua điều dữ. Tục này có lẽ xuất phát từ người Hoa rồi lan rộng. Đây là phong tục vô hại, ai thích thì giữ; điều cần lưu ý duy nhất là chọn đồ chất liệu tốt, không phai màu gây kích ứng da.
Lễ cầu an năm tuổi
Nhiều gia đình đưa người năm tuổi đi chùa đầu năm để cầu an, hoặc làm một lễ nhỏ tại nhà. Người Hoa có tục "an Thái Tuế" ở miếu. Lễ gọn với hương hoa, trái cây, lời khấn ghi đủ họ tên, năm sinh là đủ ý. Không cần làm nhiều lễ chồng chéo; một lễ đầu năm và một lễ tạ cuối năm nếu muốn là đã trọn vẹn.
Lấy việc vui để "át" năm tuổi
Câu "vô hỷ khủng hữu họa" khiến nhiều người chọn làm việc vui trong năm tuổi: cưới hỏi, đón con, mừng thọ, khánh thành nhà. Cách hiểu này ngược với quan niệm "năm tuổi kiêng việc lớn", cho thấy dân gian có nhiều luồng ý kiến. Nếu gia đình đã có kế hoạch vui và chuẩn bị đủ, năm tuổi không phải lý do để hoãn.
Dùng năm tuổi làm mốc khám sức khỏe
Mỗi năm tuổi rơi vào một mốc đời người, và mỗi mốc có những việc khám nên làm: tuổi trung niên kiểm tra tim mạch, đường huyết, mỡ máu; phụ nữ khám phụ khoa, tầm soát ung thư vú theo tư vấn bác sĩ; người cao tuổi kiểm tra mắt, xương khớp, trí nhớ. Biến năm tuổi thành "năm khám tổng quát" là cách hóa giải có ích nhất.
Rà soát tài chính cá nhân
Năm tuổi là dịp để xem lại: khoản tiết kiệm đã đủ dự phòng chưa, bảo hiểm sức khỏe, nhân thọ còn phù hợp không, khoản nợ nào nên trả bớt. Với người sắp nghỉ hưu, xem lại kế hoạch lương hưu, chi tiêu sau khi nghỉ. Những việc này giảm rủi ro thật sự trong mọi năm, không riêng năm tuổi.
Đặt một mục tiêu cho mười hai năm tới
Một cách nhìn tích cực: năm tuổi đánh dấu một vòng mười hai năm mới. Nhiều người dùng dịp này để đặt mục tiêu dài hạn: học một kỹ năng, xây dựng một thói quen, tích lũy cho một mục đích. Mười hai năm sau, đến năm tuổi kế tiếp, nhìn lại sẽ thấy mình đã đi được bao xa.
Việc nên cân nhắc kỹ
Theo tinh thần thận trọng, những việc vừa lớn vừa rủi ro nên được cân nhắc kỹ hơn bình thường trong năm tuổi: đầu tư theo phong trào, vay nợ lớn, bảo lãnh cho người khác, góp vốn với người mới quen. Cân nhắc kỹ không phải là không làm; nếu sau khi tính toán vẫn hợp lý thì cứ làm, có thể chọn ngày đẹp cho yên lòng.
Năm tuổi của trẻ em
Trẻ gặp năm tuổi đầu tiên lúc mười hai, mười ba tuổi, đúng giai đoạn dậy thì và chuyển cấp. Thay vì dặn con "năm nay hạn", cha mẹ nên để ý hơn tới tâm lý, việc học, các mối quan hệ bạn bè của con. Nhiều gia đình tặng con một sợi dây đỏ đầu năm như lời chúc, đó là cách giữ nếp nhẹ nhàng.
Năm tuổi của người cao tuổi
Mốc sáu mươi, bảy mươi hai, tám mươi tư là những năm tuổi mà gia đình thường mừng thọ. Đây là cách người Việt biến năm tuổi thành dịp vui. Bên cạnh tiệc mừng, nên chú ý an toàn trong nhà cho người già: tay vịn, đèn ngủ, sàn chống trơn, thuốc men đúng giờ. Té ngã là tai nạn hàng đầu ở người cao tuổi, phòng được bằng những thay đổi nhỏ.
Năm tuổi trùng Tam Tai hoặc sao xấu
Người tuổi Thìn, Tuất, Sửu, Mùi gặp năm tuổi trùng năm cuối Tam Tai. Có người năm tuổi lại gặp sao La Hầu, Kế Đô. Khi các hệ chồng lên nhau, nhiều gia đình gộp một lễ cầu an duy nhất. Không cần làm nhiều lễ riêng, cũng không nên để việc chồng hạn thành nỗi lo kéo dài cả năm.
Đừng đổ mọi chuyện cho năm tuổi
Trong năm tuổi, chuyện không may xảy ra dễ được quy cho Thái Tuế. Nhưng phần lớn sự việc có nguyên nhân cụ thể: lái xe vội, ăn uống thất thường, ký giấy tờ không đọc kỹ. Tìm ra nguyên nhân để sửa có ích hơn nhiều so với quy cho hạn rồi làm thêm lễ.
Năm tuổi và công việc
Với người đi làm, năm tuổi hay trùng những bước ngoặt: lên chức, đổi nơi làm, khởi nghiệp. Lời khuyên thực tế là đánh giá cơ hội bằng thông tin cụ thể: mức lương, trách nhiệm, môi trường, khả năng học hỏi. Nếu cơ hội tốt, năm tuổi không phải lý do để từ chối. Nếu đang khởi nghiệp, giữ quy mô vừa sức, tính dòng tiền cho ít nhất sáu tháng khó khăn, có hợp đồng rõ ràng với đối tác. Nhiều người thành công trong năm tuổi vì họ cẩn trọng hơn thường lệ, chứ không phải vì may mắn.
Lời ăn tiếng nói trong năm tuổi
Lời dặn "năm tuổi giữ miệng" nghe như mê tín nhưng có lõi rất thực tế. Năm có nhiều thay đổi thường kéo theo căng thẳng, và người căng thẳng dễ nói lời khó nghe, dễ tranh cãi trên mạng, dễ hứa những điều không làm được. Tập thói quen chậm lại trước khi trả lời, tránh tranh luận gay gắt với cấp trên hay người thân, cân nhắc trước khi ký cam kết. Những thói quen này giữ được các mối quan hệ, vốn là tài sản lớn nhất của mỗi người qua mọi năm.
Món đỏ nhỏ cho năm tuổi
Nếu muốn giữ tục đỏ năm tuổi mà vẫn đẹp, có thể chọn một chiếc vòng hay mặt dây có điểm nhấn màu đỏ đeo hằng ngày, như mã não đỏ hay dây đỏ phối hạt. Có thể xem các mẫu trang sức phong thủy tại Thế Giới Phong Thủy, chọn món hợp phong cách và đeo thoải mái khi làm việc, không cần món đắt để "trấn" năm tuổi.