Động thổ, sửa nhà phạm phương Thái Tuế: phương của năm, câu "Thái Tuế đầu thượng động thổ" và cách làm thực tế
Trả lời ngắn: Mỗi năm Thái Tuế ngự ở phương của con giáp năm đó: năm Tý ở chính Bắc, năm Ngọ ở chính Nam, năm Mão chính Đông, năm Dậu chính Tây, các năm khác ở phương xen giữa. Phong thủy dân gian kiêng đào móng, đập phá lớn ở phía nhà nằm đúng phương Thái Tuế và phương Tuế Phá đối diện trong năm đó. Cách làm thực tế là sắp thứ tự thi công bắt đầu từ phía khác, chọn ngày khởi công và ưu tiên an toàn kết cấu.
"Thái Tuế đầu thượng động thổ" nghĩa là gì
Câu thành ngữ này có nghĩa đen là "động thổ trên đầu Thái Tuế", nghĩa bóng chỉ người làm liều, dám động tới thế lực lớn. Nguồn gốc của nó chính là quan niệm phong thủy: mỗi năm Thái Tuế ngự ở một phương, và đào đất, đập phá ở phương đó là phạm vào vị thần đương niên. Câu nói đã đi vào lời ăn tiếng nói đời thường, cho thấy quan niệm này phổ biến tới mức nào.
Phương Thái Tuế của từng năm
| Năm | Phương Thái Tuế | Khoảng độ la bàn (tham khảo) | Phương Tuế Phá (đối diện) |
|---|---|---|---|
| Tý | Chính Bắc | 352,5–7,5° | Chính Nam |
| Sửu | Bắc Đông Bắc | 22,5–37,5° | Nam Tây Nam |
| Dần | Đông Đông Bắc | 52,5–67,5° | Tây Tây Nam |
| Mão | Chính Đông | 82,5–97,5° | Chính Tây |
| Thìn | Đông Đông Nam | 112,5–127,5° | Tây Tây Bắc |
| Tỵ | Nam Đông Nam | 142,5–157,5° | Bắc Tây Bắc |
| Ngọ | Chính Nam | 172,5–187,5° | Chính Bắc |
| Mùi | Nam Tây Nam | 202,5–217,5° | Bắc Đông Bắc |
| Thân | Tây Tây Nam | 232,5–247,5° | Đông Đông Bắc |
| Dậu | Chính Tây | 262,5–277,5° | Chính Đông |
| Tuất | Tây Tây Bắc | 292,5–307,5° | Đông Đông Nam |
| Hợi | Bắc Tây Bắc | 322,5–337,5° | Nam Đông Nam |
Khoảng độ theo cách chia hai mươi bốn sơn, mỗi sơn 15 độ. Các phái la kinh có thể chênh vài độ.
Tuế Phá là gì
Tuế Phá là phương đối diện với Thái Tuế, cách 180 độ. Nếu ngồi ở phương Thái Tuế thì nhìn về Tuế Phá. Phong thủy dân gian kiêng cả hai phương: không động thổ ở phương Thái Tuế, và không ngồi quay lưng về Thái Tuế, mặt hướng Tuế Phá khi làm việc lớn. Ngoài ra còn có Tam Sát, một phương kiêng khác tính theo nhóm tam hợp của năm; các thầy phong thủy thường xét cả ba khi chọn hướng thi công.
Xác định phương trong nhà mình
- Đứng ở tâm nhà, dùng la bàn hoặc ứng dụng la bàn trên điện thoại đã hiệu chỉnh.
- Tránh xa nam châm, đồ kim loại lớn, thiết bị điện khi đo.
- Xác định góc độ của khu vực định sửa so với tâm nhà.
- Đối chiếu với bảng phương Thái Tuế của năm.
Tâm nhà với nhà hình chữ nhật là giao điểm hai đường chéo; nhà méo, khuyết góc thì các trường phái lấy tâm khác nhau, nên hỏi người có chuyên môn nếu cần chính xác.
Những việc được coi là "động thổ"
Theo quan niệm, động thổ là đào móng, khoan sâu xuống đất, đập tường chịu lực, phá dỡ lớn. Sơn lại tường, thay cửa, lắp nội thất thường không bị coi là động thổ. Có trường phái chặt hơn, coi cả việc khoan đục lớn trên tường thuộc phương đó cũng nên tránh. Nếu gia đình theo nếp kiêng, nên hỏi rõ thầy về phạm vi.
Cách xử lý phổ biến khi buộc phải sửa phía phạm
Dân gian có một số cách:
- Bắt đầu từ phía khác: khởi công ở phía không phạm, sau đó mới làm tới phía phạm, coi như công trình "đi" từ phía thuận.
- Chọn ngày khởi công: chọn ngày giờ hợp để động thổ phần đầu tiên.
- Làm lễ trước khi thi công: lễ cúng thổ địa, cáo yết xin phép.
- Dời sang năm sau: nếu việc không gấp.
An toàn kết cấu đi trước mọi kiêng kỵ
Nếu tường nứt, mái dột, móng lún ở đúng phía phạm Thái Tuế, đừng chờ qua năm. Hư hỏng kết cấu có thể gây sập, điện giật, cháy. Mời kỹ sư kiểm tra, sửa phần nguy hiểm ngay; phần nghi lễ có thể làm lễ cáo yết trước khi sửa cho yên lòng. Không tín ngưỡng nào khuyên để người trong nhà gặp nguy hiểm.
Xây nhà mới: phương Thái Tuế và hướng nhà
Khi xây mới, nhiều thầy xem thêm việc hướng nhà có trùng phương Tuế Phá hay Tam Sát của năm khởi công không. Nếu trùng, có thể dời ngày khởi công sang năm khác hoặc chọn cách thi công phù hợp. Phần hướng nhà lâu dài thường xét theo cung mệnh chủ nhà và địa hình, còn phương Thái Tuế chỉ xét cho năm khởi công.
Chung cư: có cần xét phương Thái Tuế không
Căn hộ chung cư hầu như không có việc "động thổ" theo nghĩa đào đất. Cải tạo căn hộ phải theo quy định của tòa nhà về kết cấu, giờ thi công, tiếng ồn. Một số gia đình vẫn xem ngày khởi công cải tạo và làm lễ nhỏ. Phương Thái Tuế ít được xét với căn hộ, nhưng nếu gia đình muốn, có thể bắt đầu thi công từ phía không phạm.
Đặt bàn làm việc, giường ngủ theo phương Thái Tuế
Một số trường phái khuyên không ngồi quay mặt về phương Thái Tuế, vì như "đối đầu" với thần đương niên; nên ngồi lưng tựa phương Thái Tuế, mặt nhìn hướng khác. Trường phái khác lại khuyên ngược lại. Sự bất đồng cho thấy đây không phải quy tắc chắc chắn. Nếu muốn theo, chỉ cần xoay nhẹ hướng ngồi, không cần đập phá.
Lễ cáo yết trước khi sửa nhà
Lễ gồm hương, hoa, trái cây, nến, trầu cau, rượu, giấy tiền tùy nếp, đặt tại nơi sẽ thi công hoặc trước bàn thờ thổ công. Gia chủ khấn xin phép thổ thần, Thái Tuế đương niên, nêu việc sửa chữa, cầu thi công an toàn. Lễ gọn, làm sáng ngày khởi công. An toàn lửa hương ở công trình đặc biệt quan trọng vì có nhiều vật liệu dễ cháy.
Hỏi người có chuyên môn: hỏi ai, hỏi gì
Với kết cấu, hỏi kỹ sư xây dựng. Với giấy phép, hỏi cơ quan quản lý xây dựng địa phương, vì quy định thay đổi theo thời gian và từng nơi. Với phương Thái Tuế, nếu gia đình theo, hỏi thầy phong thủy uy tín: phương nào phạm, nên khởi công từ đâu, ngày nào. Nếu ai đó chỉ đưa ra lời phán đáng sợ mà không có cách làm cụ thể, nên tìm người khác.
Lịch thi công hợp lý
Một lịch thi công gợi ý cho năm có phía phạm: làm hồ sơ, thiết kế, xin phép trước; khởi công ở phía không phạm với lễ cáo yết; thi công phần phía phạm sau khi công trình đã chạy ổn; nghiệm thu, làm lễ tạ. Lịch này vừa giữ nếp vừa không làm chậm công trình.
Đừng để kiêng kỵ thành cớ trì hoãn mãi
Có gia đình hoãn sửa nhà hết năm này tới năm khác vì năm nào cũng có phương phạm, tuổi phạm. Kết quả là ngôi nhà xuống cấp, chi phí sửa ngày càng tăng. Cân nhắc giữa nếp và thực tế: nếu việc cần làm, hãy làm với sự chuẩn bị chu đáo và một lễ cho yên lòng.
Sửa nhà khi chủ nhà đồng thời phạm Thái Tuế
Có năm vừa có phía nhà nằm ở phương Thái Tuế, vừa có chủ nhà đang năm tuổi hoặc xung. Nhiều gia đình khi đó vừa chọn phía khởi công không phạm, vừa mượn tuổi người hợp đứng ra làm lễ động thổ. Chủ nhà vẫn quyết định mọi việc thi công, ký hợp đồng, giám sát công trình; phần mượn tuổi chỉ là nghi lễ. Cách làm này giúp công trình không phải hoãn, đồng thời giữ được sự yên lòng cho người lớn trong nhà.
Cách dùng la bàn đo cho chuẩn
La bàn điện thoại tiện nhưng dễ sai vì nhiễu từ. Nếu cần đo chuẩn để xác định phương Thái Tuế trong nhà, nên dùng la bàn cầm tay hoặc la kinh, đo nhiều lần ở các điểm khác nhau, lấy kết quả trùng. Có thể tham khảo la bàn, thước Lỗ Ban tại Thế Giới Phong Thủy; chọn loại có vạch chia rõ, kim nhạy, và nhớ đặt xa đồ kim loại khi đo.